Lees voor

Natuurontwikkeling Blauwe Kamer succesvol

17-01-2012 09:54
0 reacties

RHENEN - Twintig jaar natuurontwikkeling in de Blauwe Kamer blijkt een groot succes. Onderzoek in het kader van Rijn in Beeld laat zien dat dit natuurgebied van het Utrechts Landschap qua planten in de top drie van meest soortenrijke uiterwaarden van Nederland staat. Ook allerlei diersoorten hebben profijt gehad van de omvorming van landbouw naar natuur: bever, lepelaar, ringslang en tal van libellen en sprinkhanen.

De Blauwe Kamer bij Rhenen is in 1992 omgevormd van landbouwgebied naar natuurgebied. Daarbij is onder meer de zomerkade op twee plaatsen verlaagd zodat hoogwater meer invloed kreeg op de ontwikkeling van het gebied. Ook is er een eenzijdig aangetakte geul gegraven waarvan het waterpeil mee fluctueert met dat van de Nederrijn. Het gebied wordt sindsdien begraasd door kuddes paarden en runderen. Tien jaar geleden is ervoor gezorgd dat deze dieren ook een deel van de aangrenzende Grebbeberg kunnen begrazen.


Top drie flora
De Blauwe Kamer heeft zich in twintig jaar tijd ontwikkeld tot een uniek voorbeeld van natuurontwikkeling langs de Rijntakken met een geheel eigen karakter. Dit komt vooral door de combinatie van de uiterwaard met de Grebbeberg. Met 66 bijzondere plantensoorten is de Blauwe Kamer inclusief de voet van de Grebbeberg één van de meest soortenrijke gebieden van de Rijntakken. Het is een topgebied voor soorten die de voorkeur geven aan het overgangsgebied tussen grasland en bos (onder meer besanjelier, borstelkrans, kruisbladwalstro, pijpbloem). Daarnaast herbergt het terrein goede populaties van enkele stroomdalsoorten, soorten van vochtige graslanden en pioniers (karwijvarkenskervel, veldgerst, fraai duizendguldenkruid).

Door het gebrek aan zanddynamiek, ten gevolge van de stuwen die sinds 1970 aanwezig zijn, krijgen bepaalde soorten daarentegen weinig kansen om zich te (her)vestigen in het terrein. Een beperkt aantal plantensoorten is verdwenen door de sterke afname van stuwwalkwel (onder meer genadekruid, groot springzaad) en lokaal door vegetatiesuccessie. Het totale aantal bijzondere soorten ligt in de periode 2000-2010 echter hoger dan in de jaren '70 en '80.


Fauna
Ook veel faunagroepen hebben baat gehad bij de omvorming van de agrarische uiterwaard en de vegetatiestructuur die is ontstaan door natuurlijke begrazing. Het aantal soorten broedvogels, libellen, sprinkhanen, vissen en de ringslang is toegenomen waaronder enkele bijzondere soorten (onder meer lepelaar, rivierrombout, winde).

De gestuwde Nederrijn biedt voor- en nadelen voor de natuur. Doordat het waterpeil minder fluctueert biedt het kansen voor soorten die gebonden zijn aan gedempte dynamiek. Verder is de koppeling met de stuwwal een sterk punt vooral voor diersoorten die leven in de bossen maar hun voedsel langs de rivier zoeken (roofvogels, vleermuizen en dassen). Het gebrek aan (zand)dynamiek betekent dat stroomdalflora minder kansen heeft dan bijvoorbeeld de wilde Waal. De kunst is om bij de inrichting van uiterwaarden van de Nederrijn de specifieke kansen en kwaliteiten te benutten.